1-ورثه تادیه می کنند :

در این حالت وراث بدون هیچگونه مشکلی سهم الارث زوجه را تادیه میکنند  و پس از پرداخت بهای ثمنیه یا ربعیه از عرصه و اعیان ملک موروثی ،اقرار نامه وصول بهای .................... توسط زوجه تنظیم و تحویل سایر وراث می گردد و یا اینکه زوجه نیز به عنوان احد وراث در هنگام تنظیم سند قطعی ملک در عداد فروشندگان قرار می گیرد .(طبق رای وحدت رویه ذیل پیوست 1 )

2-عدم امکان یا امتناع از تادیه :

** امتناع میکند : به تجویز ماده 948 قانون مدنی اگر وراث امتناع نمایند زوجه میتواند سهم الارث خودرا از عین استیفاء نماید و مستندا به تبصره 1 ماده 105 آیین نامه (بشرح ذیل پیوست 2) با مراجعه به اداره ثبت می تواند در خواست سند نسبت به سهم الارث خود بنماید

در حال حاضر عملا به موجب بخشنامه صادره شماره  142904/93 -8/09/1393 معاونت املاک سازمان(تصویر به شرح ذیل پیوست 3 ) به نسبت سهم زوجه از عین سند صادر نمی گردد و صرفا گواهی تائید و تصدیق حقوق زوجه صادر می گردد که مخالف مفهوم ماده  948 ق م و تبصره 1 ماده 105 میباشد.

** به دلیل عدم حضور زوجه یا غیره امکان تادیه برای ورثه وجود ندارد :

ورثه به استناد تبصره 2 ماده 105 آئین نامه (بشرح ذیل پیوست 4) تقاضای صدور سند بدون درج به استثنا بهای ............... دارند سهم الارث زوجه از بهای ثمنیه /ربعیه کارشناسی شده و از سوی ورثه تحویل صندوق ثبت می شود و از طرف اداره ثبت به زوجه اخطار می شود که اگر اعتراض داشته باشد در دادگاه صالحه (ظرف یک ماه از اخطار )اقامه دعوی نماید و گواهی آن را تحویل نماید در اینصورت صدور سند موکول به صدور حکم نهائی است در غیر اینصورت و عدم وصول اعتراض سند ورثه بدون درج استثنا صادر می گردد .

با تشکر از سرکار خانم افشاری سردفتر محترم 358 اصفهان

برای مطالعه مقاله کاربردی"شرحی بر سهم الارث زوجه و مادتین 946 و 948 و مسائل مبتلا به دفاتر اسناد رسمی" اینجا کلیک نمائید .

آیین نامه قانون ثبت اسناد و املاک

فصل‌ ششم‌ ـ در ثبت‌ املاک‌ در دفتر املاک‌ و ثبت‌ انتقالات‌ ملک‌

 ماده‌ 105 ـ در مواردی‌ که‌ سند مالکیت‌ جدید صادر می‌شود باید سند مالکیت‌ اولی‌ باطل‌ شده‌ در پرونده‌ مربوطه‌ بایگانی‌ و در مورد انتقال‌ ملک‌ به‌ ورثه‌باید بعد از احراز انحصار وراثت‌ و سمت‌ ورثه‌ نسبت‌ به‌ مورث‌ خلاصه‌ مفاد و شماره‌ گواهینامه‌ دادگاه‌ راجع‌ به‌ حصر وراثت‌ در ملاحظات‌ دفتر قید و در زیر ثبت‌ اولیه‌ ملک‌ سهم‌ یکی‌ از وراث‌ ، ثبت‌ و سهام‌ بقیه‌ وراث‌ در دفتر جاری‌ ثبت‌ شود 

و چنانچه‌ مالک‌ پس‌ از خاتمه‌ جریان‌ ثبتی‌ و قبل‌ از ثبت‌ ملک‌ در دفتر املاک‌ فوت‌ شود حصه‌ هر یک‌ از ورثه‌ از ملک‌ طبق‌ مقررات‌ به‌ طریقی‌ که‌ در تصدیق‌ انحصار وراثت‌ معین‌ شده‌ یا بین‌ ورثه‌ مذکور در تصدیق‌ انحصار وراثت‌ توافق‌ حاصل‌ شده‌ باشد با قید انتقال‌ از مورث‌ متوفی‌ ثبت‌ می‌شود ودیگر ثبت‌ ملک‌ مستقلا به‌ نام‌ مورث‌ لازم‌ نخواهد بود( اصلاحی‌ 8/11/1380 )

پیوست 2

تبصره‌ 1 ـ هرگاه‌ ورثه‌ متوفی‌ یا قائم‌ مقام‌ یا نماینده‌ قانونی‌ آنها تقاضای‌ پرداخت‌ بهای‌ ربع‌ یا ثمن‌ اعیانی‌ زوجه‌ متوفی‌ را از اداره‌ ثبت‌ بنمایند مسئول‌ثبت‌ محل‌ ، کارشناس‌ رسمی‌ دادگستری‌ را برای‌ ارزیابی‌ تعیین‌ می‌کند تا کارشناس‌ بهای‌ عادله‌ اعیانی‌ را با لحاظ‌ ماده‌ 947 قانون‌ مدنی‌ و سایرمقررات‌ معین‌ نماید. ورثه‌ می‌توانند بهای‌ مذکور را به‌ حساب‌ سپرده‌ ادارات‌ ثبت‌ تودیع‌ نمایند. اداره‌ ثبت‌ بهای‌ تعیین‌ شده‌ ملک‌ را به‌ ذینفع‌ ابلاغ‌ واقعی ‌می‌کند و چنانچه‌ ذینفع‌ فاقد نشانی‌ باشد یا نشانی‌ تعیین‌ شده‌ موافق‌ با واقع‌ نباشد مراتب‌ در یکی‌ از روزنامه‌ های‌ کثیرالانتشار فقط‌ یک‌ مرتبه‌ آگهی‌خواهد شد. در آگهی‌ مزبور و همچنین‌ در اخطاریه‌ حسب‌ مورد باید تصریح‌ شود که‌ ذینفع‌ جهت‌ اخذ سپرده‌ مذکور به‌ اداره‌ مربوطه‌ مراجعه‌ نماید و درصورتی‌ که‌ مدعی‌ تضییع‌ حق‌ باشد ظرف‌ مدت‌ یک‌ ماه‌ پس‌ از رویت‌ اخطار یا انتشار آگهی‌ می‌تواند به‌ دادگاه‌ صالحه‌ مراجعه‌ و گواهی‌ طرح‌ دعوی‌ را به ‌اداره‌ ثبت‌ محل‌ ارائه‌ نماید.

پیوست 4

تبصره‌ 2 ـ هرگاه‌ ظرف‌ مدت‌ مرقوم‌ گواهی‌ طرح‌ دعوی‌ تسلیم‌ نشود اداره‌ ثبت‌ سند مالکیت‌ ملک‌ را بدون‌ استثنا بهای‌ اعیانی‌ صادر خواهد نمود و درصورت‌ وصول‌ گواهی‌ طرح‌ دعوی‌ در مدت‌ مزبور صدور سند مالکیت‌ به‌ شرح‌ فوق‌ موکول‌ به‌ صدور حکم‌ نهایی‌ است‌. هزینه‌ ارزیابی‌ و آگهی‌ به‌ عهده‌ متقاضی‌ است‌.

رای وحدت رویه کانون سردفتران و دفتریاران تهران (پیوست 1)

 

نظریه مشورتی کانون سردفتران و دفتریاران تهران

سوال-با توجه به تعیین سهم الارث زوجه در گواهی حصر وراثت صادره از شورای حل اختلاف در چه صورتی نامبرده از عین اموال غیر منقول ارث می برد؟

جواب-مطابق مواد 946 و 948 قانون مدنی، زوجه در صورت بودن فرزند برای زوج، یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد و هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفا کند بنابراین بنظر می آید تا اثبات امتناع ورثه از اداء قیمت، سهم الارث مشارالیها از اموال غیر منقول زوج، بهای عرصه و اعیان می باشد

بخشنامه شماره 93/142904 مورخ 1393/9/8 معاونت املاک سازمان ثبت

پیوست 3